Info@salehoun.org

کلمات کلیدی: بنیاد های خیریه، موسسات خیریه، امور خیریه، انجمن های خیریه

کشور های اسلامی در زمینه بررسی بنیاد های خیریه کار مطلوبی انجام نداده اند.

متن پیش رو چکیده ای از مقاله پژوهشی صادق عبادی است که در آن با عنوان «بنیادها و موسسات خیریه غیروقفی در ایران» گزارشی مفصل از وضعیت خیریه ها در ایران و جهان داشته که با توجه به اهمیت موضوع تنها دو بخش از این مقاله به چاپ می رسد و بخش های بعدی آن در شماره های آینده به سمع و نظر مخاطبان می رسد.

احسان و نیکوکاری بخش مهمی از فرهنگ دینی و ملی مردم ایران به شمار می آید و گستردگی «وقف» در ایران نشان از اهتمام تاریخی مردم این مرز و بوم به امور خیریه و نیکوکاری است. وجود تعداد زیادی از قنات ها، مدارس و حمام ها بیانگر میزان توجه مردم در گذشته به امور خیریه و نیکوکاری و احسان به مردم مستمند است.

با توسعه قلمرو فعالیت و وظایف دولت در تأمین بهداشت و درمان و ترویج آموزش و ارائه خدمات اجتماعی، رویکرد مردم به اینگونه خدمات کاهش یافته است. هم اکنون در اکثر کشورهای غربی و شرقی، به بازنگری در نقش و عملکرد دولت نسبت به روند توسعه و حل معضلات مردم اقدام کرده اند.

تحقیقات نشان می دهد در حال حاضر با توجه به انبوه چالش هایی که پیش روی تامین اجتماعی و توسعه قرار دارد، دولت ها به دلیل ناکارآیی و روبه رو شدن با سختی و دشواری ها، نتوانسته اند آن چالش ها را مهار کنند و از میان ببرند. همین تحقیقات با توجه به عملکرد بنیادها و موسسه های خیریه که سهم بسزایی در کاهش مشکلات انسانی در سراسر جهان داشته اند، تاکید دارد در تحقیقات و پژوهش های دانشگاهی و مباحث عمومی این خدمات نادیده انگاشته شده اند. به طور نمونه در آمریکا، بریتانیا، فرانسه و روسیه در نظر دارند بخش خصوصی را که فعالیت های خیریه داوطلبانه دارد با بخشی از هزینه های دولتی را در امور تامین اجتماعی جایگزین کنند. همچنین در کشورهای توسعه یافته به بنیادهای غیردولتی به عنوان عامل تعیین کننده در مشارکت دادن مردم در روند توسعه می نگرند، بنابراین تجدید نظر در شناخت اصولی و ارزیابی بنیادهای خیریه و غیرانتفاعی، یک نیاز عینی و ضروری و نه یک نظریه محض به شمار می آید.

 

توجه به امر پژوهش در مساله خیریه

بنیاد خیریه به یک علم تبدیل شده و به نام علم «امور بنیادها و سازمان ها» اشتهار دارد و دارای اصول، مبانی، تئوری، محققان و نویسندگانی است. امروزه قلمرو فعالیت های سازمان ها و بنیادهای خیریه از کشورها فراتر رفته و بعد جهانی پیدا کرده است. ولی متاسفانه کتابخانه اسلامی فاقد آثار تحقیقی قابل توجه در این زمینه است و آنچه از نشریات و آثار جمعیت ها و بنیادهای خیریه در کشورهای اسلامی در دسترس است فاقد جنبه تحقیقی، آماری و پژوهشی است. به رغم اینکه علم بنیادهای خیریه یکی از رشته های تحصیلات عالیه است و موسسه های جهانی نظیر بانک جهانی و مراکز مطالعاتی دانشگاه ها، اقدام به تحقیق درباره بنیادهای امور خیریه به طور دقیق و گسترده کرده اند، ولی کشورهای اسلامی از جمله ایران به جز بررسی ها و تحقیقاتی که عمدتا از بعد جامعه شناسی در دانشگاه های ایران بوده است، در این زمینه کار مطلوبی ارائه نداده اند که نشان از ضعف در عملکرد اطلاع رسانی و برنامه ریزی و توسعه یافتگی آن کشورها است و لذا بسیاری از محققان با کمبود منابع و کتب و گزارش های تحقیقی در این زمینه روبه رو می شوند.

 

وضع قانون گذاری بنیادهای خیریه

رویکرد و اهتمام مردم به انجام امور خیریه و نیکوکاری باعث شده قانونگذاران در ایران اقدام به وضع قوانین و مقررات جدید در چارچوب قوانین وقف کنند و بر اساس آن بنیادهای خیریه رسما تشکیلات خود را به ثبت برسانند.

در اینجا به پاره ای از قوانین و مقررات مربوط به بنیادهای خیریه اشاره می شود:

 

مرجع رسمی انجمن های خیریه:

ماده ۱. قانون تشکیلات و اختیارات سازمان اوقاف و امور خیریه (مصوب ۱۳۶۳ ه ش) در مورد مسوولیت های سازمان چنین تصریح می کند:

۳. اداره امور موسسات و انجمن های خیریه ای که از طرف دولت یا دیگر مراجع ذی صلاح به سازمان محول بشود.

۴. اداره موسسات و انجمن های خیریه ای که به تشخیص دادستان محل، فاقد مدیر باشد تا تعیین تکلیف از طرف دادگاه ضم امین در موسسات و انجمن های خیریه ای که به تشخیص دادستان محل، مدیر آن فاقد صلاحیت باشد تا تعیین تکلیف از طرف دادگاه و همچنین است در صورت نبودن یا عدم صلاحیت ناظر در مواردی که ناظر پیش بینی شده باشد.

همچنین در ماده ۶ آیین نامه اجرایی قانون تشکیلات و اختیارات سازمان اوقاف و امور خیریه (مصوب ۱۳۶۵ ه. ش) آمده: اداره موسسات و انجمن های خیریه ای که از طرف دولت یا دیگر مراجع ذی صلاح به عهده سازمان یا واحدهای تابعه گذاشته شده یا می شود، طبق اساسنامه مصوبه هریک خواهد بود و در مورد دیگر موسسات خیریه با توجه به قانون مالیات های مستقیم، چنانچه موسسات خیریه با توجه به قانون مالیات های مستقیم جهت مفاصاحساب مالیاتی یا به هر دلیل دیگری که احتیاج به گواهی داشته باشند مراجعه کنند، ادارات اوقاف و امور خیریه می توانند نحوه عملکرد اینگونه موسسات را بررسی و در صورت تایید، گواهی صادر کنند.

در تبصره این ماده نیز آمده است: گواهی فوق به موسسات خیریه ای داده خواهد شد که در اساس نامه آن ها پیش بینی شده باشد در صورت انحلال موسسه، اموال و دارایی آن به اجازه نماینده ولی فقیه، صرف امور خیریه شود.

 منبع: www.aftabir.com

امور حمایتی درمانگاه حضرت موسی بن جعفر آران و بیدگل باشگاه علمی حضرت باقرالعلوم (ع) مجتمع مسکونی امام رضا (ع) بیمارستان ثامن الحجج (ع) آران و بیدگل معرفی پایگاه اجتماع محور