Info@salehoun.org

(مساله 1991) کسیکه موقع غروب یعنی قبل از غروب شب عید فطر گرچه بچند لحظه باشد بالغ و عاقل و هوشیار است و فقیر و بنده کس دیگر نیست، باید برای خودش و کسانیکه نان خور او هستند، هر نفری یک صاع که تقریبا 3 کیلوگرم است گندم یا جو یا خرما یا کشمش یا برنج یا ذرت و مانند اینها بمستحق بدهد و اگر پول یکی از اینها را هم بدهد کافی است.

(مساله 1992) کسیکه مخارج سال خود و عیالاتش را ندارد و کسی هم ندارد که بتواند مخارج سال خود و عیالاتش را بگذراند فقیر است و دادن زکات فطرة بر او واجب نیست.

(مساله 1993) انسان باید فطره کسانی را که در غروب شب عید فطر نان خور او حساب می شوند بدهد: کوچک باشند یا بزرگ، مسلمان باشند یا کافر، دادن خرج آنان بر او واجب باشد یا نه، در شهر خود باشند یا شهر دیگر.

(مساله 1994) اگر کسی را که نان خور او است و در شهر دیگر است وکیل کند که از مال او فطره خود را بدهد، چنانچه اطمینان داشته باشد که فطره را می دهد، لازم نیست خودش فطره او را بدهد.

(مساله 1995) فطره مهمانی که پیش از غروب شب عید فطر با رضایت صاحبخانه وارد شده و نان خور او حساب می شود، بر او واجب است.

(مساله 1996) فطره مهمانی که پیش از غروب شب عید فطر بدون رضایت صاحبخانه وارد می شود در صورتیکه نان خور او حساب شود واجب است و همچنین است فطره کسیکه انسان را مجبور کرده اند که خرجی او را بدهد.

(مساله 1997) فطره مهمانی که بعد از غروب شب عید فطر وارد می شود، بر صاحبخانه واجب نیست، اگر چه پیش از غروب او را دعوت کرده باشد و در خانه او هم افطار کند.

(مساله 1998) اگر کسی موقع غروب شب عید فطر دیوانه یا بیهوش باشد، زکات فطره بر او واجب نیست.

(مساله 1999) اگر پیش از غروب بچه بالغ شود، یا دیوانه عاقل گردد، یا فقیر غنی شود، در صورتیکه شرائط واجب شدن فطره را دارا باشد، باید زکات فطره را بدهد.

(مساله 2000) کسیکه موقع غروب شب عید فطر، زکات فطره بر او واجب نیست، اگر تا پیش از ظهر روز عید شرطهای واجب شدن فطره در او پیدا شود، مستحب است زکات فطره را بدهد.

(مساله 2001) کافری که بعد از غروب شب عید فطر مسلمان شده فطره بر او واجب نیست. ولی مسلمانی که شیعه نبوده، اگر بعد از دیدن ماه شیعه شود، باید زکات فطره را بدهد.

(مساله 2002) کسیکه فقط به اندازه یک صاع که تقریبا سه کیلو است گندم و مانند آن دارد، مستحب است زکات فطره را بدهد، و چنانچه عیالاتی داشته باشد و بخواهد فطره آنها را هم بدهد میتواند بقصد فطره، آن یک صاع را بیکی از عیالاتش بدهد و او هم بهمین قصد بدیگری بدهد، و همچنین تا به نفر آخر برسد، و بهتر است نفر آخر چیزی را که می گیرد بکسی بدهد که از خودشان نباشد. و اگر یکی از آنها صغیر باشد، ولی او بجای او می گیرد و احتیاط آنست چیزی را که برای صغیر گرفته بکسی ندهد.

(مساله 2003) اگر بعد از غروب شب عید فطر بچه دار شود، یا کسی نان خور او حساب شود، واجب نیست فطره او را بدهد. اگر چه مستحب است فطره کسانی را که بعد از غروب تا پیش از ظهر روز عید نان خور او حساب می شوند بدهد.

(مساله 2004) اگر انسان نان خور کسی باشد و پیش از غروب نان خور کس دیگر شود، فطره او بر کسیکه نان خور او شده واجب است مثلا اگر دختر پیش از غروب بخانه شوهر رود، شوهرش باید فطره او را بدهد.

(مساله 2005) کسیکه دیگری باید فطره او را بدهد، واجب نیست فطره خود را بدهد.

(مساله 2006) اگر فطره انسان بر کسی واجب باشد و او فطره را ندهد، بر خود انسان واجب نمی شود.

(مساله 2007) اگر کسی که فطره او بر دیگری واجب است خودش فطره را بدهد، از کسیکه فطره بر او واجب شده ساقط نمی شود.

(مساله 2008) زنی که شوهرش مخارج او را نمی دهد، چنانچه نان خور کس دیگر باشد، فطره اش بر آنکس واجب است. و اگر نان خور کس دیگر نیست، در صورتیکه فقیر نباشد، باید فطره خود را بدهد.

(مساله 2009) کسی که سید نیست نمی تواند بسید فطره بدهد حتی اگر سیدی نان خور او باشد، نمی تواند فطره او را بسید دیگر بدهد.

(مساله 2010) فطره طفلی که از مادر یا دایه شیر می خورد، بر کسی است که مخارج مادر یا دایه را می دهد. ولی اگر مادر یا دایه مخارج خود را از مال طفل بر میدارد فطره طفل بر کسی واجب نیست.

(مساله 2011) انسان اگر چه مخارج عیالاتش را از مال حرام بدهد، باید فطره آنان را از مال حلال بدهد.

(مساله 2012) اگر انسان کسی را اجیر نماید و شرط کند که مخارج او را بدهد در صورتیکه بشرط خود عمل کند و نان خور او حساب شود باید فطره او را هم بدهد ولی چنانچه شرط کند که مقدار مخارج او را بدهد و مثلا پولی برای مخارجش بدهد، دادن فطره او واجب نیست.

(مساله 2013) اگر کسی بعد از غروب شب عید فطر بمیرد، باید فطره او و عیالاتش را از مال او بدهند، ولی اگر پیش از غروب بمیرد، واجب نیست فطره او و عیالاتش را از مال او بدهند.

مصرف زکات فطره

(مساله 2014) اگر زکات فطره را به یکی از هشت مصرفی که سابقا برای زکات مال گفته شد برسانند کافیست. ولی احتیاط مستحب آنست که فقط بفقرای شیعه بدهد.

(مساله 2015) اگر طفل شیعه ای فقیر باشد، انسان می تواند فطره را به مصرف او برساند، یا بواسطه دادن به ولی طفل، ملک طفل نماید.

(مساله 2016) فقیریکه فطره باو می دهند، لازم نیست عادل باشد ولی احتیاط واجب آنستکه به شرابخوار و کسیکه آشکارا معصیت کبیره می کند فطره ندهد.

(مساله 2017) بکسیکه فطره را در معصیت مصرف می کند نباید فطره بدهند.

(مساله 2018) احتیاط واجب آنست که به یک فقیر بیشتر از مخارج سالش و کمتر از یک صاع که تقریبا سه کیلو است فطره ندهند.

(مساله 2019) اگر از جنسی که قیمتش دو برابر قیمت معمولی آن است مثلا از گندمی که قیمت آن دو برابر قیمت گندم معمولی است، نصف صاع که معنای آن در مساله پیش گفته شد بدهد کافی نیست. و اگر آنرا بقصد قیمت فطره هم بدهد اشکال دارد.

(مساله 2020) انسان نمی تواند نصف صاع را از یک جنس مثلا گندم و نصف دیگر را از جنس دیگر مثلا جو بدهد. و اگر آن را بقصد قیمت فطره بدهد اشکال دارد.

(مساله 2021) مستحب است در دادن زکات فطره، خویشان فقیر خود را بر دیگران مقدم دارد و بعد همسایگان فقیر را، بعد اهل علم فقیر را، ولی اگر دیگران از جهتی برتری داشته باشند، مستحب است آنها را مقدم بدارد.

(مساله 2022) اگر انسان بخیال اینکه کسی فقیر است باو فطره بدهد و بعد بفهمد که فقیر نبوده چنانچه مالی راکه باو داده از بین نرفته باشد، می تواند پس بگیرد و به مستحق بدهد و اگر نتواند بگیرد باید از مال خودش فطره بدهد و اگر از بین رفته باشد، در صورتیکه گیرنده فطره می دانسته با احتمال میداده آنچه را گرفته فطره است، باید عوض آنرا بدهد و الا، دادن عوض بر او واجب نیست و انسان باید دوباره فطره را بدهد.

(مساله 2023) اگر کسی بگوید فقیرم، نمی شود به او فطره داد، مگر آنکه اطمینان پیدا کند یا از ظاهر حالش گمان پیدا شود که فقیر است یا انسان بداند که قبلا فقیر بوده است.

مسائل متفرقه زکات فطره

(مساله 2024) انسان باید زکات فطره را بقصد قربت یعنی برای انجام فرمان خداوند عالم بدهد و موقعیکه آن را می دهد، نیت دادن فطره نماید.

(مساله 2025) اگر پیش از ماه رمضان فطره را بدهد صحیح نیست و احتیاط واجب آن است که در ماه رمضان هم فطره ندهد. ولی اگر پیش از رمضان یا در ماه رمضان بفقیر قرض دهد و بعد از آنکه فطره بر او واجب شد، طلب خود را بابت فطره حساب کند مانعی ندارد.

(مساله 2026) گندم یا چیز دیگری را که برای فطره می دهد، باید به جنس دیگر یا خاک مخلوط نباشد، یا اگر مخلوط است چیزیکه مخلوط شده بقدری کم باشد که قابل اعتنا نباشد و اگر بیش از اینمقدار باشد در صورتی صحیح است که خالص آن بیک صاع برسد ولی اگر مثلا یک صاع گندم بچندین من خاک مخلوط باشد که خالص کردن آن خرج یا کار بیشتر از متعارف دارد، دادن آن کافی نیست.

(مساله 2027) اگر فطره را از چیز معیوب بدهد کافی نیست. ولی اگر جائی باشد که خوراک غالب آنها معیوب است اشکال ندارد.

(مساله 2028) کسیکه فطره چند نفر را می دهد، لازم نیست همه را از یک جنس بدهد و اگر مثلا فطره بعضی را گندم و فطره بعض دیگر را جو بدهد کافیست.

(مساله 2029) کسیکه نماز عید فطر می خواند، بنا بر احتیاط واجب باید فطره را پیش از نماز عید بدهد. ولی اگر نماز عید نمی خواند، میتواند دادن فطره را تا ظهر تاخیر بیندازد.

(مساله 2030) اگر به نیت فطره مقداری از مال خود را کنار بگذارد و تا ظهر روز عید بمستحق ندهد، احتیاط واجب آنست که هر وقت آنرا می دهد نیت فطره نماید.

(مساله 2031) اگر موقعی که دادن زکات فطره واجب است، فطره را ندهد و کنار هم نگذارد، احتیاط واجب آنستکه بعدا بدون اینکه نیت ادا و قضا کند فطره را بدهد.

(مساله 2032) اگر فطره را کنار بگذارد، نمی تواند آنرا برای خودش بردارد و مالی دیگر را برای فطره بگذارد.

(مساله 2033) اگر انسان مالی داشته باشد که قیمتش از فطره بیشتر است، چنانچه فطره را ندهد و نیت کند که مقداری از آن مال برای فطره باشد اشکال دارد.

(مساله 2034) اگر مالی را که برای فطره کنار گذاشته از بین برود، چنانچه دسترس بفقیر داشته و دادن فطره را بتاخیر انداخته، باید عوض آنرا بدهد و اگر دسترس بفقیر نداشته ضامن نیست، مگر آنکه در نگهداری آن کوتاهی کرده باشد.

(مساله 2035) اگر در محل خودش مستحق پیدا شود، احتیاط واجب آنست که فطره را بجای دیگر نبرد، و اگر بجای دیگر ببرد و تلف شود، باید عوض آنرا بدهد.

 

بر چه کسانی پرداخت فطریه واجب است؟

 

 زكات فطره بر كسانی واجب است كه در شب عید فطر اولاً مكلف(بالغ، عاقل و هوشیار ) باشند و ثانیاً فقیر نباشد و ثالثاً نان‌خور دیگران هم محسوب نشوند. كسانی كه دارای این شرایط هستند،باید برای خود و همه کسانی که نانخور او هستند (یعنی در نظر مردم تحت سرپرستی اقتصادی او هستند و روزگارشان از دارایی او تامین می‌شود)  زكات فطره را باید بپردازند.

حتی اگر نامسلمان هم نانخور مسلمان باشد باید به ازای او هم زکات فطره پرداخت شود.

 

تذکر، فطریه سادات برای سادات:

در هنگام پرداخت فطریه باید در نظر داشت، غیر سادات نمی‌توانند فطریه را به سادات فقیر پرداخت کنند و در صورت پرداخت مجزی نمی‌باشد و ملاک در این امر سرپرست خانواده می‌باشد. بر مکلف لازم است در صورتی که برای پرداخت فطریه وکیلی برای خود قرار می دهد، در صورتی که سادات می باشد این امر را به ایشان تذکر دهد که این فطریه متعلق به سادات مکرم است.

زمان پرداخت زکات فطریه چه کی است؟

زمان پرداخت فطریه از شب عید فطر تا ظهر روز عید می باشد و اگر کسی قبلا در ماه رمضان چیزی به این عنوان پرداخت نموده، باید دوباره بعد از اتمام ماه مبارک رمضان پرداخت کند.

 

در روز عید اگر کسی می‌خواهد نماز عید بخواند باید احتیاطاً قبل از نماز عید، زکاتش را پرداخت کرده باشد اما اگر قصد ندارد نماز عید بجای آورد تا اذان ظهر روز عید فطر وقت دارد تا زکاتش را بپردازد.

 

اما اگر کسی در این مدت زکاتش را پرداخت نکرد باید در اولین وقت ممکن، پرداخت کند ولی نیت اداء یا قضا نکند.

 

فطریه‌ی مهمان یک شبه بر عهده‌ی چه کسی است؟

 

طبق فتوای رهبر معظم انقلاب، فطریه میهمان یک شبه بر عهده خودش می‌باشد و بر عهده‌ی میزبان نیست. 

 

به طور کلی می توان اینگونه بیان نمود که، ميهمان شب عيد فطر که اصطلاحا نان خور صاحب خانه محسوب نمی شود، زکات فطره اش بر عهده خودش می باشد. و اگر میهمانی باشد که مدتی طولانی در خانه فرد زندگی کند که نان خور محسوب شود زکات فطره اش بر عهده صاحب خانه است.

 

 

مصارف فطریه چیست؟ آیا خودمان می توانیم فطریه را به دست نیازمند برسانیم؟

مصرف زكات فطره هم هر چند مصارف همان زكات اموال است و همان مصارفی است كه در قرآن هم وارد شده است «إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَ‌اءِ وَالْمَسَاكینِ وَالْعَامِلِینَ عَلَیهَا» (توبه، 60) اما  ولذا افراد اگر كسانی را می‌شناسند كه فقیراند می‌توانند مستقیماً به فقیر بدهند.

 

اختصاص زکات فطره به خويشاوندان و همسايگان و کسانى که به خاطر دين ترک وطن کرده اند و فقها و خردمندان و غير آنها که داراى امتيازاتى باشند، مستحب است. میتوان زکات فطره را به عنوان هديه به خويشاوندان آبرومند و مستحق داد و لازم نيست به او گفته شود زکات فطره است؛ ولى شخصی که آن را میپردازد بايد در نيّت قصد زکات کند.

 

در زکات فطره، عدالتِ گيرنده لازم نيست؛ ولى به کسى که آشکارا گناه کبيره انجام مىدهد، بنابر احتياط نبايد زکات فطره داد. در مورد زكات فطره احتیاطی هست كه می‌فرمایند كه به فقرای مؤمن بپردازند.صرف زکات فطره در راه نشر معارف دين اشکال ندارد؛ ولى احتياط اين است که آن را به فقير بدهند.

 

در غیر این صورت می‌توانند به افراد دیگری بدهند كه به عنوان وكالت از طرف آن‌ها پرداخت كنند و یا به مؤسساتی كه مورد اطمینان هستند زكات فطره را بپردازند تا آن را به اهلش برسانند.

مصرف فطریه همان مصرف زکات است؛ ولی احتیاط این است که به فقرای مومن داده شود.

 

لذا بر روزه داران گرامی لازم است که در صورتی که شخصا زکات فطره را به دست نیازمندان نمی رسانند، در انتخاب وکیلی برای انجام این امر مهم دقت لازم را در نظر بگیرند.

 

لازم به ذکر است، مطالب فوق به صورت عمومی بیان شده است و بر هر مقلد واجب است برای دریافت مسائل و احکام شرعی، به مرجع خود مراجعه نماید.

منبع:

hawzah.net

farhangnews.i

امور حمایتی درمانگاه حضرت موسی بن جعفر آران و بیدگل باشگاه علمی حضرت باقرالعلوم (ع) مجتمع مسکونی امام رضا (ع) بیمارستان ثامن الحجج (ع) آران و بیدگل معرفی پایگاه اجتماع محور